Wat bepaalt onze reactie bij stress en wat is coping?
Wat bepaalt onze reactie bij stress en wat is coping?

Wat bepaalt onze reactie bij stress en wat is coping?
Eerst een stukje kennis
Als we stress ervaren spelen zich allerlei lichamelijke en geestelijke processen in ons lijf af.
Lees hier meer over in mijn blog: Wat doet stress in je lijf?
Iedereen reageert anders op stress.
Bepalend zijn:
- Genetische aanleg.
- De manier waarop we opgegroeid zijn.
- In wat voor omgeving bevinden we ons?
- Welke leerervaringen hebben we al opgedaan?
- Welke lichamelijke reacties hebben we eerder ervaren en hoe vonden we die?
- Wat is ons temparement?
Stressoren
Stressoren zijn dingen die stress veroorzaken. Er bestaan externe en interne stressoren.
Voorbeelden van externe stressoren:
- Ergens te laat komen
- Ziekte
- Ontslag
- Overspel
- File
- Dingen kwijt zijn
- Echtscheiding
- Geboorte,
- Gedrog
- Sterfgeval
Voorbeelden van Interne stressoren:
- Perfectionisme
- Weinig zelfvertrouwen
- Veel twijfel
- Moeilijk nee kunnen zeggen
- Jaloezie
- Schaamte
Aanpassingsvermogen
Stressvolle gebeurtenissen zetten het aanpassingsvermogen van mensen onder druk.
De psychiaters Joseph Zubin en Bonnie Spring gebruikten de metafoor van een touw dat aan het plafond hangt en waaraan een gewicht is bevestigd.
Afhankelijk van het aanpassingsvermogen of de draagkracht van het touw kan het op vier manieren reageren op het gewicht (draaglast):
- Het touw kan onveranderd blijven, maar kan eventueel wel warmte produceren.
- Het touw kan tijdelijk uitrekken, maar weer de oorspronkelijke lengte aannemen als het gewicht wordt weggenomen.
- Het touw kan blijvend uitgerekt worden.
- Het touw kan breken.
Dit wil zeggen dat iedereen verschillend reageert op stressoren/stress. Ze kunnen blijvende veranderingen veroorzaken of erger nog, schade.
Langdurige stress
Wanneer onze stressreactie vaak optreedt of langdurig aanhoudt, krijgt het lichaam
niet voldoende tijd om zich te herstellen en spreken we van chronische stress.
De gevolgen van chronische stress zijn onder andere:
- continue verhoogde spierspanning,
- te hoge bloeddruk,
- verstoorde hormoonspiegels,
- een verstoord slaap-waakritme,
- verergering van bestaande klachten,
- verhoogd angstniveau,
- niet kunnen stoppen met piekeren,
- snel vermoeid zijn,
- …
Er is een verhoogde kans op lichamelijke en psychische aandoeningen of een verergering daarvan.
Uitleg mindmap: Wat bepaalt onze reactie bij stress en wat is coping?
Stap 1:
We worden getriggerd door Stressoren.
Stap 2:
In een fractie van een seconden nemen we deze in ons op.
Stap 3:
We geven er snel een eerste beoordeling aan.
Eerste beoordeling:
Voordat we in actie komen, vindt er een inschatting van de bedreigende situatie
plaats.
- Hoe (on)gevaarlijk en/of (on)duidelijk is de situatie eigenlijk?
- En hoe denkt iemand met de situatie of gebeurtenis om te gaan?
Dit inschattingsproces kan in drie categorieën worden onderverdeeld:
- gevaar of verlies (actueel, wat gebeurd er, wat is de stressor?).
- dreiging (potentieel verlies of gevaar in de nabije toekomst).
- uitdaging (hoe kunnen we hiervan leren of er vertrouwen uit putten).
Voor het moment van handelen is aangebroken, vindt er eerst een proces
plaats waarbij je de ernst en betekenis van de situatie of gebeurtenis
inschat.
Als eerste moet er antwoord gevonden worden op vragen als:
- Moet ik me hier druk over maken of laat ik het gaan?
- Voel ik me bedreigd?
- Kan ik dit ook gewoon negeren?
- Wat kunnen de negatieve gevolgen zijn?
Stap 4:
- Ons oordeel hierover kan positief zijn en zal dan gemoedelijk verder verlopen.
- Ons oordeel hierover kan gevaarlijk zijn. Daar moeten we heel snel iets mee.
- Ons oordeel hierover kan irrelevant zijn en we zullen er weinig interesse in hebben op dat moment.
Stap 5:
Er vindt een tweede beoordeling plaats met de opgedane kennis uit stap 1-4.
Het inschattingsproces kan zich als volgt afspelen:
bewust, onbewust, automatisch, intuïtief, impulsief en rationeel.
De signalen die als bedreigend worden opgevangen krijgen voorrang. Deze signalen moeten namelijk heel snel worden verwerkt om te weten of we ons zelf in veiligheid moeten brengen en hoeveel tijd daarvoor is.
In deze fase staan vragen centraal als:
- Wat kan ik aan de situatie doen?
- Hoe moet ik me opstellen?
- Hoe kan ik me verweren?
Hierbij worden emoties gevormd. Enthousiasme, blijdschap, angst, woede, eenzaamheid, bedrogen gevoel, falen zijn voorbeelden van emoties die bij ons tweede oordeel gekoppeld worden aan onze bevindingen.
Stap 6:
Hierna komt de keuze en wordt de balans opgemaakt of we de stressoren de baas kunnen en of we genoeg mogelijkheden en vaardigheden hiervoor in huis hebben.
Stap 7:
Een coping strategie wordt gekozen.
Wat is Coping?
Coping wordt ook wel zelfhandhaving genoemd.
Coping betekent letterlijk: kunnen omgaan met of opgewassen zijn tegen.
Wanneer er sprake is van stress, wordt iemand om dat moment overvraagd.
lemand die stress ervaart, kan geen hulpmiddelen mobiliseren, dus hij probeert om te gaan met de stress. En dat is coping.
Het gaat hierbij om vragen als:
- Wat betekent de situatie voor mij persoonlijk?
- Wat heb ik nodig om aan de situatie het hoofd te bieden?
- Wat heb ik nodig om in de toekomst deze dreiging te voorkomen?
De antwoorden zijn bepalend voor hoe we ons uiten of gedragen.
Coping is dus bedoeld om de als bedreigend of stressvol ervaren situatie meester te blijven of de baas te worden.
Stap 8:
Coping kan worden verdeeld in 2 categorieën: Probleem oplossende en Emotiegerichte strategieën.
Probleem oplossende strategieën:
We willen graag controle uitoefen op de situatie.
Kenmerkend is dat iemand zich bezighoudt met het actief benaderen van de stressor.
Hij denkt na hoe hij de situatie wil aanpakken, wat hij daarvoor nodig heeft, hoe hij het moet uitvoeren, zoekt naar alternatieven en zet het plan dan in werking.
Bijvoorbeeld: De auto heeft een lekke band (stressor). Zoekend naar een oplossing kom je op verschillende keuzes uit. Je kunt gaan fietsen, je collega vragen om je op te halen, een taxi bellen, afzeggen, je band verwisselen, etc. Allemaal ideeën die je soms in enkele seconden of minuten bedenkt. Let wel op, wanneer dit je zoveel stress geeft dat je totaal van slag raakt, is de probleem oplossende strategie moeilijk benaderbaar. Eerst moet men tot bedaren kunnen komen.
Emotiegerichte strategieën:
Hierbij gaat het juist nadrukkelijk om emoties die worden ervaren, onder controle te krijgen en te houden.
Het gaat hierbij om situaties die je niet (meer) kunt veranderen. Denk aan het weer, een overlijden, ontslag, verhuizing, etc.
Activiteiten als sport werken hierin goed.
Deze vormen van bewegen helpen het adrenaline niveau naar beneden te brengen waardoor stress afneemt en je meer controle krijgt over o.a. emotieregulatie.
Erover praten met anderen werkt vaak verhelderend en opluchtend, waardoor stresshormonen afnemen. Het helpt je ook je strategieën uit te breiden door tips en adviezen te vragen die mogelijk helpend zijn voor een volgende keer.
Wat je vaak tegenkomt bij emotie gerichte strategie, is dat men probeert zijn zegeningen te tellen. Bijvoorbeeld: het had nog veel erger gekund, of gelukkig is het geen.…, dat zou nog veel erger zijn of ze zoeken steun in hun geloof.
Maar als het iemand niet lukt om er op een positieve manier mee om te gaan, kan hij ook boos, bitter of depressief worden.
En wie net doet of er niets aan de hand is en het probleem ontkent, zal hoe dan ook later de rekening gepresenteerd krijgen.
Functies van coping
Welke functies heeft coping:
Coping heeft vijf belangrijke functies die bijdragen aan een succesvolle aanpassing aan stress:
1. Het effect van schadelijke externe omstandigheden verminderen.
2. Het tolereren van of zich aanpassen aan negatieve gebeurtenissen.
3. Het houden van een positief zelfbeeld.
4. Het houden van emotioneel evenwicht en het verminderen van emotionele stress.
5. Het houden van een bevredigende relatie met anderen.
Conclusie
- Je hebt nu meer geleerd over hoe je reactie op stress tot stand komt. Lees ook de andere blogs over stress eens door.
- Door te leren over stress krijg je meer inzicht over wat er met je gebeurt in tijden van spanning en waarom je je zo gedraagt.
- Om te veranderen moet je eerst meer kennis opdoen en bewust worden van de stappen die je zowel geestelijk als lichamelijk doormaakt.
Laten we samen kijken naar welke veranderingen jij zou wensen.
Maak een afspraak , dan gaan we samen aan de slag!
Voor kinderen en jongeren onder de 18 jaar: www.KidsCoachingHakemulder.nl





